Spinoza

spinoza

De Nederlandse filosoof Baruch Spinoza werd geboren in Amsterdam op 24 november 1632 en stierf in Den Haag op 21 februari 1677. De joodse filosoof was in zijn tijd niet bij iedereen geliefd, maar wordt vandaag de dag gezien als één van de grootste filosofen aller tijden. De kost verdiende hij met het slijpen van lenzen voor brillen en optische instrumenten.

Spinoza werd religieus opgevoed en leerde niet alleen Nederlands, maar ook Portugees, Spaans, Hebreeuws en later schreef hij in het Latijn.

Spinoza zag God als iemand die met zijn blik zowel het verleden, het heden en de toekomst kon omvatten. Hierdoor zou God in alles zitten. Om deze reden stelde de filosoof God gelijk aan de natuur. Hij geloofde dan ook niet dat de woorden in de bijbel letterlijk afkomstig waren van God. Het Jodendom en Christendom zag hij als kortzichtige religies. Deze eigentijdse denken over het geloof en het niet voldoen aan de strenge voorschriften van de gemeenschap zorgden ervoor dat Spinoza op zijn 23ste uit de Joodse gemeenschap werd gezet.

De theorie dat God een substantie was, en niet zo goed natuur had kunnen heten, werkte hij verder uit in zijn werk  Ethica, naar geometrische methode beschreven. Deze tekst werd pas na zijn dood gepubliceerd. Spinoza beschreef in het boek met argumenten waarom de werkelijkheid uit de drie lagen substantie, attributen en modi bestond.

Volgens de theorie was er één substantie waardoor alles in de wereld functioneerde volgens de wetten der natuur. Een volledige vrije wil was er dan ook niet in de ogen van Spinoza. Want ondanks de vrijheid in keuze en handelen werden deze begrensd door de natuurwetten. De substantie omvat alle attributen. De modi, of bestaanswijzen zijn de manieren waarop de attributen tot uiting komen. De mens kan slechts twee attributen waarnemen. Deze werden eerder door Descartes benoemd, namelijk denken en uitgebreidheid.

Spinoza ontwikkelde met de theorie een visie op de wereld waarin theologie geen rol meer speelde, maar de natuur boven alles staat. De filosoof is daardoor een inspiratiebron voor veel andere filosofen.

Meer over Spinoza? Bekijk de video!